Montessori Araçları

Montessori araçlarından bazıları

Bir bireyin başka birey tarafından eğitilebileceğine inanmadığını belirten Maria Montessori, çocuğa verilecek olan eğitimin, çocuğun doğasında var olan merak ve öğrenme arzusunu gerçekleştirecek bir eğitim yöntemi olması gerektiğini vurgulamıştır. Bu yöntemde çocuğun öğrenme zevkini kendisinin yaşamasını sağlamak amaçlanmıştır. Montessori materyalleri bu amaca hizmet ederken öncelikli olarak çocukların gereken bilgileri araştırarak, deneyerek, hata yaparak öğrenmelerini sağlar.
Maria Montessori’nin kavramları basitten karmaşığa, somuttan soyuta öğretecek şekilde tasarladığı her araç kendisinden sonra gelecek araçlar için alt yapı oluşturur.
Montessori araçları ve çalışmaları tasarlanırken hata kontrol özelliğine sahip olmaları amaçlanır. Çocukların, hatayı bir yetişkinin yardımına ihtiyaç duymadan, önce kendilerinin fark etmesini tercih ettiklerini belirten Maria Montessori’ye göre hata yapmak öğrenmenin doğal bir parçasıdır ve bir iç disiplin geliştirerek, çocuğun güven ve karar verme yeteneğinin gelişmesine destek olur.
Hata kontrol özelliği, çocukların çalışırken hatalarını kendilerinin fark etmesini sağlar. Bu sistem Montessori öğrenim materyallerinin otodidaktik (kendi kendine öğrenme) doğasını etkiler. Bu da çocuklara kalıcı geri bildirimler verir. Bu özellik ile çocukların bağımsız olmaları, kendilerine saygı duymaları ve iç disiplin geliştirmeleri amaçlanmıştır.
Çocuğun gelişiminde önemli rol oynayan Montessori araçları çocuğun bu gelişim alanlarıyla doğrudan ilişkilendirilmiştir.

3-Boyutlu-Nesneler

Montessori Duyu Araçları

Öğrenmenin temelinde duyuların çok önemli bir rolü olduğuna inanan Maria Montessori görme, işitme, koklama, tatma ve dokunma duyularına yönelik araçlar tasarlamıştır. Gözlemleriyle çocukların hareket ihtiyaçlarını fark etmiş ve çocukların sabit durmadıkları, hareketli bir eğitim ortamı tasarlamıştır. çalışmalarını hareketli tasarlamıştır. Böylece çocukların gelişiminde önemli yeri olan devinduyumsal ve stereognostik duyuları da etkin kullanmayı sağlayan bir eğitim yöntemi ortaya çıkarmıştır. Çocukların hareket edebildikleri zaman beyin kapasitelerinin arttığı bilimsel ispatları olan bir gerçektir. Montessori Eğitimi geleneksel eğitimlerden farklı olarak çocuğa hareket imkanı veren tek yöntemdir.

Günümüzde yapılan nörolojik deney ve çalışmalar, beynimizin korteks tabakasında her duyunun özel bir alana sahip olduğunu ortaya koymuştur. Kortekste en büyük alanın ellerimize ait olduğu ve ellerimizden giden hareket ve konum/koordinat bilgisinin bu alanda saklanarak, diğer alanlarda kodlanan bilgilerle ilişkilendirildiği ispat edilmiştir. Bu durum beyin kapasitesini doğrudan etkiler.

Çocukların ellerinden aldıkları bilgi öğrenme sürecindeki en kıymetli bilgidir. Beyinde hem motor hem duyumsal olarak ellerden gelen bilginin işlendiği alan diğer duyulardan gelen bilginin işlendiği alanla kıyaslandığında oldukça büyüktür. Bu nedenle Montessori Araçları’yla çalışmak çocukların beynine yüksek miktarda kaliteli uyaran yollar.

Duyu Araçları çocuğun en çok devinduyumsal ve stereognostik duyuları ile görme duyusunu etkileyerek çalıştırır. 3 Boyutlu dünyayı tanımlamaya yarayan bilgiler bu Montessori Araçları sayesinde çocuğa iletilir. Uzun-kısa, büyük-küçük, geniş-dar ya da kalın-ince gibi.

Pembe Kule ile çalışan çocuk önce boyut kavramını sonra boyutlara göre sıralamayı ve büyük-küçük kavramını dokunarak, eliyle ve hatta tüm bedeniyle ölçerek öğrenir. Geleneksel eğitimde bu kavramlar çocuklara soyut bir şekilde öğretilmeye çalışılırken, bahsettiğimiz gibi kavramların somut hale gelmesi ancak Montessori Araçları ile mümkün olmuştur.

Duyu Araçları:

  • Çocuğun çevresiyle ilişki kurmasını sağlar.
  • Konsantrasyonu/dikkat yoğunluğunu arttırır.
  • El – göz koordinasyonun gelişimini destekler.
  • Hizalamayı ve dengede durmayı öğretir.
  • Matematiğe hazırlar ve hacim ya da alan bilgisinin temellerini oluşturur.
  • Duyuları hassaslaştırır.
  • Yaratıcılığı geliştirerek sanat ve estetiğe karşı duyarlılığı arttırır.
  • İnce ve kaba motor gelişimini destekler.
  • Benzerlikleri fark etme ve bunları eşleştirme yeteneği kazandırır.
  • Zıtlıklar arasındaki farklılıkları görmesini sağlar.

montessorigunluk-hayat-uygulamala

Günlük Hayat Uygulamaları

Montessori eğitimi ile çocuğun ilk tanıştığı çalışmalar olan Günlük Hayat Uygulamaları çocuk için ev ve okul arasında rahat bir geçiş sağlar. Günlük hayattaki bu çalışmalar, çocukların evlerinde günlük yaşamın bir parçası olarak gördükleri şeyleri içermektedir. Çamaşır yıkama, ütü yapma, bulaşıkları yıkama, çiçekleri düzenleme, süpürme, ayakkabı cilalama, toz alma gibi alıştırmalarla çocukların ellerini kullanma becerilerini ve çevredekileri keşfetme yeteneklerini geliştirilir. Gerçek yaşamdan etkinlikler Montessori eğitiminde çocuğun kendine yeterliliğini geliştirmek için oldukça önemli görülmektedir.

Gözlemleri sırasında çocukların evde bu tür araçlarla çok fazla ilgilendiklerini gören Maria Montessori, çocukların bağımsız ve kendilerine yeterli olmalarını ister, çocuklara doğru zamanda doğru sorumluluklar vererek çocukların kendi temel ihtiyaçlarını karşılamak için becerilerini geliştirmeleri gerektiğini düşünür çünkü bireyler bağımsız oldukça kendilerine yetebilme duyguları artar ve kendine yeterli olan bireyler de özgüvenli olurlar.

Günlük Hayat Araçlarının hiçbir yaşta tamamlandığı düşünülmemelidir. Bu araçlar çocuğu birebir somut çalıştırdığı için, çocuğun bu alanda becerisi ne kadar artarsa diğer alanlarda da becerisi doğru orantılı olarak devam eder. Maria Montessori ellerden gelen bilginin çocuğun gelişimindeki önemini fark etmiş olan çağının tek eğitimcisidir.

Günlük Hayat Araçları:

  • Çocuğa hareketlerini kontrol etmeyi, sabırlı olmayı öğretir.
  • Çocuk için ev ve okul arasında rahat bir geçiş sağlar.
  • Düzen anlayışını geliştirir.
  • Öz bakım becerisi sağlar.
  • Zarafet ve Nezaket öğretir.
  • Çocuğun temel ihtiyaçlarını “Kendi başına yapabilmeyi” öğreterek, özgüvenli olmalarını sağlar.
  • Konsantrasyon süresini arttırır.
  • Her çalışmanın farklı aşamalarındaki mantıksal sırayı kavramasını sağlar.
  • Hizalamayı ve dengede durmayı öğretir.
  • El göz koordinasyonunu geliştirir.
  • Parmak, bilek, kol, dirsek ve omuz kaslarını geliştirir.

Montessori Matematik Araçları

Çocuğa dünyayı keşfetmek için fırsatlar sunan Montessori Araçları gerçekçi özelliklere sahip, sade ve rahatça anlaşılabilen araçlardır. Matematiğin tamamen soyut bir bilgi türü olmasına rağmen Montessori Araçları sayesinde bu soyutluk somut hale getirilir ve çocuğun elleriyle tuttuğu araçlarla matematik işlemlerini yapabilmesi sağlanır. Bu şekilde öğrenilen matematik çocuklar için her zaman kolay ve çekici olmuştur.

Sayıları, matematik işlemlerini, matematiksel olguları anlatan matematik araçları, çocuğa yaparak yaşayarak matematiği öğretir. Çocuğun bu dönemde matematiğe dair aldığı olumlu deneyimler onun tüm hayatı boyunca kendine başarıya dayalı bir güven duymasını sağlar.

Matematik Araçları:

  • Soyut kavramları somutlaştırarak öğrenmeyi hızlandırır.
  • Analitik zekayı geliştirir.
  • Çocuğun yaratıcı düşünmesini, zihinsel varsayımlar türetmesini sağlar.
  • Konsantrasyon süresini arttırır.
  • Mantıksal düşünmeyi desteklemenin yanı sıra zamanı değerlendirme açısından da olumlu etkiler sağlar.
  • Miktarları, sembolleri, sayı saymayı, dört işlem yapmayı, kesir kavramlarını ve temel geometrik kavramları öğretir.

okuryazarlik-araclari

Okur Yazarlık Araçları

Duyguları ifade ederken ortaya çıkan sesler, zaman içerisinde dili oluşturdular. Dil insanın iletişim kurması, kendini ifade etmesi ve düşünebilmesi için sahip olduğu en önemli becerisidir. Çocuğun dil hâkimiyetini güçlendirmek için hayatın ilk yılları çok değerlidir.

Montessori eğitiminde okuma – yazma eğitimi yazmanın öğrenilmesi ve okumanın öğrenilmesi olarak iki aşamada gerçekleşir. Ancak bu iki aşama birbirleriyle kaynaşmıştır. Kendi eğitim yöntemini oluştururken soyut olan bugünkü akademik bilgiyi küçük yaş grubuna öğretebilmek için somut alt yapıya bakarak yazının nasıl ortaya çıktığını çocuğa aktarmakla ilgilenen Maria Montessori, okur-yazarlık çalışmalarını okunduğu gibi yazılan İtalyanca’ya uygulamış, Türkçe’de de aynı özellik olduğundan çalışmalar oldukça başarılı sonuçlar doğurmuştur. Liberum Montessori Akademia

Okur – Yazarlık Araçları çocuğun yazılı sembolleri anlayarak okumada hız kazanmasına yardımcı olurken, çocuğun kendini ifade etmesine, rahat iletişim kurmasına ve sözcük dağarcının gelişmesine katkı sağlar.

Okur – Yazarlık Araçları:

  • Dil becerisini arttırır.
  • Çocuğun seslerin yazılışlarını dokunarak ve görsel olarak anlamasını sağlar.
  • Alfabenin sembolik sesleri aracılığıyla kelimeler şeklinde nasıl kodlanacağını öğretir.
  • Sözcük dağarcığını zenginleştirerek, çocuğun serbestçe kendini ifade etmesini, çevresiyle rahat bir iletişim kurmasını sağlar.
  • El – göz koordinasyonun gelişimini destekler.
  • Doğru kalem tutma becerisini geliştirir.

kultur-araclari

Montessori Kültür Araçları

Dünyayı ve dünyada yaşayan canlı çeşitliliğini tanıtmayı amaçlayan bu araçlar sınıfın en önemli kısımlarından biridir. Somuttan soyuta ilkesi doğrultusunda çocuğa öncelikle yaşadığı ülkenin tarihini, geleneklerini, müziğini, danslarını, yemeklerini öğretirken bir sonraki adımda ise diğer ülkeleri tanıtarak yaşadığı dünyayı ve çevresini farkına varmasını, sorumlu olduğumuz canlıları ve korumamız gereken doğayı öğretir.

Coğrafya, tarih ve biyoloji bilgileri çocukta bir dünya kavramı oluştururken sadece kendisini değil tüm yaşayanları düşünerek davranmayı öğretir. Yapılan araştırmalarla Montessori eğitiminde yer alan kozmik eğitim çalışmalarının çocuğun yaşadığı dünya hakkında gerçek bilgiler edinebilmesinde önemli rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Montessori eğitiminde kültürün bir parçası olan sanat alanı da, çocuğun erken yaşta renk, biçim kavramlarını kazanmasına ve güzellik algısının gelişmesine katkı sağlar.